صاد

خانه‌ی مجازی محمدصادق کریمی

طبقه بندی موضوعی

۲ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «اخلاق اسلامی» ثبت شده است

عصبانی شده‌ای بدجور. زمین و زمان را داری به هم می‌ریزی. داد و بی‌داد. فحش‌های مَشت و آب‌دار هم چاشنی‌اش.

فلان فلانِ آقای فلانی هم کنم! بابا، اِ ! زشته!

زشت؟ غلط کرده مردیکه‌ی [بوووق]!!

دو ساعت بعد؛ تکیه می‌دهی به مُبل، لیوان چایی داغ لب‌سوز لب‌دوز دیشلمه هم دستت. رفته‌ای توی فکر، چنان‌که چشمت ثابت مانده روی انگشت شصت پایت؛ چه‌قدر زشت شد امروز جلوی در و همسایه. کاش‌کی فقط شیشه‌ی ماشین اون مردیکه رو می‌شکستم، بعد هم، اَلفرار. دیگه جلوی مردم داد و بی‌داد کردنت چه بود؟! عجب نفهمی هستم‌ها!

بعد هم لب‌هایت را آویزان می‌کنی، و اگر اسمت ناصر باشد از این به بعد به خودت می‌گویی «ناصر آویزون!»

این به خاطر چیست؟ به خاطر این‌که نتوانستی جلوی عصبانیتت را بگیری. چه‌طور می‌شود جلوی عصبانیت را گرفت؟ با دستمال؟ با تابلوی «ایست»؟ با بچه‌های سر کوچه؟ با «؟»

قال النبی صلوات الله علیه: لو یَقول أحدُکم إذا غضب: أعوذُ بالله من الشیطان الرجیم، ذَهَب عَنهُ غضبُه.1

اگر زمانی غضب‌ناک شدید، همان لحظه بگویید «أعوذُ بالله من الشیطان الرجیم»، غضب‌تان برطرف می‌شود!

اِ ؟! چه جالب!

بله، چرا جالب نباشد؟ مگر تا به حال دنبالش رفته‌ایم؟ بگویید ببینم، رزمنده‌ای که به میدان جنگ می‌رود، آیا آن‌جا وقت گفتن جمله‌ی «با این اسلحه چه‌طور کار می‌کنند» می‌باشد؟!

نمی‌شود که. باید قبل از این‌که بروی به میدان، کار با اسلحه را یاد گرفته باشی. بدانی اسلحه چیست؟ چگونه کار می‌کند؟ اگر گیر کرد باید چه‌طور رفع گیر انجام دهی؟ و...

حالا، در میدان امتحانات حضرت الله، بفرمایید که علم اخلاق بلدیم؟

شاید هزار بار برایمان پیش آمده که مغرور شده‌ایم و هندوانه‌ها زیر بغل، زکّی گفته‌ایم به پشت سری و پوزخندی و بادی به غبغب و...

چند بار نشسته‌ایم برای علاج غرور فکر کرده‌ایم و رفته‌ایم دنبالش؟ اصلاً غرور دقیقاً چیست؟ چه علائمی دارد؟ راه مقابله با آن؟

خوشا آنان‌که هِر از بِر ندانند!

اگر می‌خواهید راه شناخت نفس را بدانید، اگر می‌خواهید علم اخلاق را بشناسید، اگر می‌خواهید بدانید خودستایی، کبر، عُجب، بُخل، حسد، دروغ و امثال این‌ها چیستند و راه درمان‌شان چیست، به کتاب «معراج السعادة»2 اثر ملا احمد نراقی رجوع کنید.

از آیت‌الله بهجت سؤال کردند «برنامه‌ای جهت سیر و سلوک معرفی کنید.» ایشان فرمودند «روزانه نصف صفحه از کتاب شریف معراج السعادة را بخوانید و به آن عمل کنید.»

البته کتب اخلاقی خوب زیادند. اما چون روشی که انتخاب کرده‌ام مبتنی بر معرفی کتاب‌های شاخص در هر حوزه است، به این کتاب بسنده می‌کنم. اما از معرفی کتاب دیگری در این حوزه نمی‌توان گذشت.

«بهشت اخلاق»3 اثر استاد نیلی پور. یک کتاب درجه‌ی یک اخلاقی، از این جهت که ایشان رفته‌اند تمامی کتب اخلاقی شاخص را مطالعه کرده‌اند، و مطالب‌شان را به صورت یک دسته بندی کاربردی در آورده‌اند.

در حقیقت می‌توان  گفت این اثر، دایرة المعارفی مختصر و شیوا برای فضایل و رذایل اخلاقی است.

چگونه؟

تصاویر زیر کاملاً گویاست:

صفحه‌ی اول / صفحه‌ی دوم

البته این را بگویم، اثری که متن معراج السعادة دارد را نباید نادیده گرفت. علمای اخلاق می‌گویند باید مباحث اخلاقی را چندین و چند بار خواند تا ملکه‌ی ذهن شوند و موجب تذکر. به نظر می‌رسد باید هر دو کتاب را داشت. معراج السعادة به عنوان متن اصلی و بهشت اخلاق را به عنوان یک دایرة المعارف برای مراجعات فوری.

 

پی نوشت:

لطف کنید چند ثانیه وقت بگذارید و در نظرسنجی که زیر این مطلب قرار دارد شرکت کنید.

بسیار ممنونم.

---------------------------------------------------------------------------------------------------

1- کنزالعمال: 3/ ح7720

2- معراج السعادة، ملّا احمد نراقی، انتشارات موعود اسلام

تلفن: 02517831831 و  09177719304

3- بهشت اخلاق(بررسی 175 واژه‌ی اخلاقی)، 3جلد، مهدی نیلی پور، انتشارات مرغ سلیمان

تلفن: 09131149209 و 03113350155 و 03112255115 الی 19 و 02517735831

۶ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۳ دی ۹۱
محمدصادق کریمی

پیامبر ما ریز کارهای روزانه‌اش چه بوده؟ دقیقاً چه کارهایی انجام می‌داده؟ و کارها را دقیقاً چگونه انجام می‌داده؟

چه می‌خورده؟ چگونه می‌خورده؟ کجا می‌رفته؟ چطور می‌رفته؟...

این‌هایی که می‌گویم کجا پیدا می‌شوند؟

سید و مولای ما، حضرت سجاد علیه‌السلام در حدیثی می‌فرمایند: ما در کودکی همان‌گونه که سوره‌ای از قرآن را می‌آموختیم، آداب و سنن رسول خدا صلوات الله علیه را در زندگی و جنگ می‌آموختیم.

این حدیث روشن‌کننده‌ی مطلبی است که وقتی امامان معصوم ما، سنت‌های رسول خدا را می‌آموختند، ما هم قطعاً باید آن‌ها را بیاموزیم. اهمیت یادگیری سنن رسول خدا را بیش‌تر باز کنم؟

در سوره‌ی احزاب، آیه‌ی 21: همانا رفتار پیامبر، برای شما الگویی نیکو می‌باشد.1

در حدیثی حضرت امیرالمؤمنین می‌فرمایند: هر کس خود را به آداب الاهی بیاراید، خداوند او را به رستگاری جاودانی خواهد رساند.

امام صادق علیه‌السلام: من خوش نمی‌دارم انسانی را که بمیرد، در حالی که بخشی از سنت پیامبر را عمل نکرده باشد!

حتماً می‌خواهید بگویید منظور از «سنت رسول خدا» چیست؟ خیلی خوب است که از این سؤال‌ها می‌پرسید! با چند مثال متوجه می‌شوید.

مثلاً این‌که رسول خدا از هیچ مجلسی گرچه کوتاه بر نمی‌خاست، مگر بیست و پنج بار استغفار می‌فرمود.

یا این‌که موسی بن عمران می‌گوید به امام رضا علیه‌السلام عرض کردم؛ فدایت شوم، مردم روایت می‌کنند که پیامبر هنگامی که از راهی می‌رفت، از راهی غیر از آن بر می‌گشت، آیا این‌گونه بود؟ امام پاسخ دادند؛ بله، و من نیز بارها این کار را کرده‌ام. سپس به من فرمود؛ و بدان که این کار برایت روزی آور تر است.

یا این: امام صادق علیه‌السلام فرمود؛ هرگاه پیامبر با کسی می‌نشست، تا او بر نمی‌خاست ایشان از جا بر نمی‌خاست.

پس با این حساب این سخنان دوست داشتنی را کجا باید گیر بیاورید؟ در کتاب «سنن النبی»2 نوشته‌ی علامه طباطبایی.

علامه در ابتدای این کتاب می‌نویسند: تخلق به اخلاق پیامبر و مزین کردن کارها به ظاهر و باطن سنت نبوی، کمال نهایی و غایت آرزوی یک مسلمان است و سعادت دنیا و آخرت را در پی دارد.

خب این‌جا لازم است یکی از کتاب‌های معروف و مورد لزوم دیگر در زمینه‌ی آداب و اخلاق اسلامی که از آن به عنوان آیین زندگی یا رساله‌ی زندگی یاد می‌کنند را معرفی کنم و آن «حلیة المتقین»3 اثر علامه‌ی مجلسی است.

این کتاب را لازم است هر شیعه‌ای بخواند تا به تفصیل در جریان آداب اسلامی قرار گیرد و همواره بزرگان دین ما به دستورات این کتاب توجهات ویژه‌ای داشته‌اند که عمل به دستورات آن موجب خیر و برکات فراوانی در زندگی خواهد شد. بعضی از فصول آن عبارتند از: در آداب لباس پوشیدن – در آداب خوردن و آشامیدن – در آداب معاشرت مؤمنان و حقوق و اصناف ایشان – در آداب حمام رفتن و...

نگاه که کنید خیلی راحت می‌فهمید که دانستن این مطالب از ابتدائیات زندگی است و کسی هم خیلی از این حرف‌ها به شما نگفته، در حالی که شما باید این‌ها را حداقل از اوایل نوجوانی فرا می‌گرفته‌اید!

احساس نمی‌کنید خواندن این کتب برای‌مان واجب‌تر بوده از خیلی مطالعات دیگر؟

------------------------------------------------

1- لَّقَدْ کاَنَ لَکُمْ فىِ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن کاَنَ یَرْجُواْ اللَّهَ وَ الْیَوْمَ الاَخِرَ وَ ذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا

2- سنن النبی، علامه طباطبایی، ترجمه‌ی حامد رحمت کاشانی، انتشارات پیام عدالت

تلفن: 02166410849 -  02166498326

3- حلیة المتقین، علامه محمد باقر مجلسی، انتشارات سُرور، تلفن:  02517736810

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۶ آذر ۹۱
محمدصادق کریمی