صاد

خانه‌ی مجازی محمدصادق کریمی

طبقه بندی موضوعی
چهارشنبه, ۲۰ شهریور ۱۳۹۲، ۱۲:۱۱ ق.ظ

ابتدائیات/ چهاردهم: چگونه فلسفه بخوانیم؟

فکر می‌کنم از عنوان بحث پیداست که نمی‌خواهم راجع به «چرا فلسفه بخوانیم» حرف بزنم. قطعاً برای کسانی این را نوشته‌ام که به این نتیجه رسیده‌اند باید فلسفه بخوانند- به هر دلیلی. اما این فایل را آماده کرده‌ام که شامل مباحث مطرح شده درباره‌ی چرایی خواندن فلسفه است که توسط اساتید حوزه‌ی علمیه در یکی از نشریات داخلی حوزه مطرح شده. هم موافقین با فلسفه مطالبی را نوشته‌اند و هم مخالفینش، که توصیه‌ی اکید می‌کنم حتما بخوانیدش. مخصوصاً بخش «خطرات فلسفه» را!

کلاً از دیرباز تا کنون در حوزه‌ی علمیه دو دسته وجود داشته‌اند؛ گروهی می‌گویند نباید فلسفه خواند و گروهی می‌گویند باید.

اما من تحقیقاً به این نتیجه رسیده‌ام که اگر کسی همان وقتی را که می‌خواهد روی خواندن فلسفه بگذارد، خرج تعمق در سخنان حضرت حق و انبیاء و آل الله کند، چیزهای بیش‌تری گیرش می‌آید! ولی، اگر هم به دلایلی خواست فلسفه بخواند، اشکالی ندارد، اما! اما و یک امای دیگر این‌که باید طبق اصول خاصی فلسفه بخواند، نه همین‌طور مثل برخی از دوستان ما هردمبیل! که از هیچ‌کس راجع به چگونه‌گی خواندنش نپرسیدند و اولین مطالعات فلسفی‌شان را از کتب غربی انتخاب کرده‌اند!

کلاً خنده دارند کسانی که هنوز دین خود را درست یاد نگرفته‌اند، ولی می‌روند فلسفه می‌خوانند! خنده دارند و بسیار خنده دارند کسانی که حدیث و تفسیر و احکام را نمی‌خوانند، اما می‌نشینند به فلسفه خواندن! این افراد هم برای خودشان مضرّند، هم برای جامعه. البته اگر بگوییم «بسیار مضرّند» خیلی بهتر و دقیق‌تر حرف زده‌ایم! من چند نفر از این دست را از نزدیک می‌شناسم. یکی‌شان قائل به جبر مطلق است. یعنی می‌گوید در زندگی، همواره جبر بر ما حاکم است! او چیزی نگفت که این عقیده را از کجا آورده، اما من متوجه شدم که او بدون ملاحظه، فلسفه خوانده است که این خزعبلات را می‌گوید. حال آن‌که این حدیث از امام صادق را نشنیده بود که از حضرت سؤال شد که بر ما جبر حاکم است یا مختاریم؟ حضرت فرمود: لا جَبرَ و لا تفویض، بل أمرٌ بین الأمرَین!

یا مثلاً در اتوبوس نشسته بودیم، بحثی شد. شیشه‌ی اتوبوس را نشانم داد و گفت؛ این خداست!!!

حال آن‌که فقها گفته‌اند این حرف، کُفر است! تازه، ادعای استادی هم می‌کرد!!!

نقل است که علامه طباطبایی به هر کسی فلسفه درس نمی‌دادند و می‌گفتند در فرد باید ده نشانه وجود داشته باشد تا بتواند فلسفه بخواند!

اصول خواندن فلسفه را بعد از تحقیقات زیاد از اساتید حوزه‌ی علمیه، چنین یافتم که در ابتدا، فرد باید یک دوره‌ی کامل علم «کلام» را بخواند. به دلیل این‌که شما پایه‌های اعتقادی خود را محکم کنید. چون اگر پایه‌های اعتقادی‌تان محکم نباشد، بعید نیست با خواندن فلسفه ضعیف‌تر هم بشود! برای این کار همان خواندن عمیق یک دوره‌ی آثار شهید مطهری کفایت می‌کند، که چگونه‌گی خواندن آثار استاد در مبحث قبلی گذشت.

بعد از آن، به گفته‌ی آیت الله جوادی آملی اگر کسی کتاب «منطق مظفر»1 را بخواند و بفهمد، می‌تواند وارد این وادی شود.

در ابتدای کار و قبل از ورود به مباحث فلسفی، ما باید با فلسفه آشنا شویم. پس برای این کار باید کتاب‌های:

«آشنایی با علوم اسلامی»2 اثر استاد مطهری، بخش فلسفه و منطق و کلام

«آشنایی با فلسفه‌ی اسلامی»3 دوره‌ی پیش دانشگاهی، رشته‌ی علوم انسانی

و «درآمدی بر فلسفه‌ی اسلامی»4 نوشته‌ی رسول عبودیت را بخوانیم.

بعد از خواندن آن‌چه ذکر شد، خواندن کتاب‌های ارزشمند «بدایة الحکمة»7 و «نهایة الحکمة»8 اثر حضرت علامه طباطبایی لازم است . آخر بخش مقدماتی یادگیری فلسفه، با خواندن کتاب‌ «آموزش فلسفه»5 نوشته‌ی حضرت آیت الله مصباح پایان می‌پذیرد، و در کنار این کتاب، بایستی «دروس فلسفه»‌ی6 ایشان را نیز مطالعه کرد.

بعد از مرحله‌ی مقدماتی، بزرگان گفته‌اند بروید سراغ کتبی مثل «شرح منظومه»ی9 ملاهادی سبزواری و «اسفار اربعه»ی10 ملاصدرا. کلاً از سطح مقدماتی مطالعه‌ی فلسفه که گذشتید، باید با اساتید فن مشورت کنید که چه کتبی بخوانید، و حتماً هم باید همراه با استاد آن‌ها را مطالعه کنید.

در آخر، به این قسمت مراجعه کنید و کتاب‌شناسی فلسفه را ببینید. گرچه ناقص است و کتابی مثل «تاریخ فلسفه‌ی اسلامی» نوشته‌ی دکتر سید حسین نصر را در لیست ندارد، اما عجالتاً این را داشته باشید تا بعد!

در پایان این نکته را بگویم که اگر در بحث قبل گفتم که برای مطالعه‌ی بخش آخر سیر مطالعاتی استاد مطهری، ناگزیریم از فلسفه خواندن، منظورم همان مقدمات فلسفه بود. یعنی از ابتدای آن‌چه گفتم، تا پایان کتاب «آموزش فلسفه».

-----------------------------------------------------------------------------------

پاورقی به زودی تکمیل خواهد شد!!

نظرات  (۱۲)

سلام علیکم
بنظر حقیر احتمال زدگی درصورت خودخوانی بسیار بالاس سوای از انحرافات فکری بوجود امده!!!
پاسخ:
سلام علیکم
به نظر بنده تا اینجایی که من بیان کردم، انحراف فکری به وجود نخواهد آمد اولا، دوما کسی فلسفه می خواند که به آن علاقه دارد.
سلام
دوست گرامی واقعا به نظر شما کتبی همچون بدایه و نهایه و آموزش فلسفه و دروس فلسفه «دست بالا شرح اصطلاحات فلسفی هستند و یک نمای کلی از فلسفه را ارائه می دهد»؟! این کتاب ها ابدا خودخوان نیستند، بلکه به استاد و مباحثه جدی و قوی نیاز دارن.
پاسخ:
قید «ابدا» را قبول ندارم. برای بعضی می تواند خود خوان باشد، اگر مقدماتی را که گفته ام رعایت کرده باشند. این نظر شخصی بنده است  و البته بنده نظرم را وحی منزل نمی دانم. نظر دیگران نیز مورد احترام است که البته نیاز به بحث دارد.
به هر حال دغدغه ی شما را می فهمم و از کل متن مشخص است که من نیز دغدغه ی شما را دارم.
۲۷ دی ۹۲ ، ۱۱:۴۶ محمد صادق کریمی
سلام. بر شما هم مبارک، و شعری که فرستادید، زیباست.
سلام...عیدتان پیشاپیش مبارک
****
در وصف حضرت رسول گرامی اسلام صلوات الله علیه....
"امین" و "امن" و "مومن" آنقَدَر دنیا خطابت کرد
خدا طاقت نیاورد و سرانجام انتخابت کرد
برای هر سری از روشنایت سایه بان می خواست
که شب را پیش پایت سر برید و آفتابت کرد
حجازِ وحشیِ زیبا ندیده دل به حسن ات باخت
که بت ها را شکست و قبله ی دلها حسابت کرد
خدا از چشم زخم مردمان ترسید پس یک شب
تو را تا آسمان ها برد و مثل ماه قابت کرد
تو را از آسمان بارید مثل عشق بر دنیا
زمین را تشنه دید و در دل هر قطره آبت کرد
دوای درد دین و درد دنیا ، درد بی دردی
حضورت دردهای مرگ را حتی طبابت کرد
تو را از دورها هم می شود آموخت ای خورشید!
زمین گیرانه حتی با تو احساس قرابت کرد
که از این فاصله ، این سال های دوریِ نوری
همیشه پرتو مهرت به شب هامان اصابت کرد
هنوز از قله های ماذنه نور تو می روید
فقط باید دعا خواند و یقین در استجابت کرد
سودابه مهیجی
۰۳ دی ۹۲ ، ۱۵:۵۹ محمد صادق کریمی
به به. سلام و ارادت!
۰۲ دی ۹۲ ، ۱۹:۴۵ هادی سیفی
سلام . مطلب خوبی و بعضا بدیعی بود . خوشحالم بعد از مدتها فراق و بی خبری از شما می بینم دچار برخی جمودهای رایج حوزه نشده اید . خدا رو شکر . خواندن فلسفه کار هر کسی نیست اما پای مواعظ فلسفی نشستن برای همه مفید است . مثلا شنیدن برخی خطبه های توحیدی نهج البلاغه از زبان یک استاد فلسفه اگر برای عوام یک درصد هم قابل فهم باشد خودش خیلی خوب است چون به ارتقای ایمان توحیدیمان کمک می کند . ... از اینها که بگذریم شخصا فلسفه ای رو قبول دارم که خمینی ساز باشه . یا مثل علامه شاگردانی چون مطهری و مفتح و ... تربیت کند . روحانی فیلسوف باید انقلابی و حساس باشد .
۰۲ آبان ۹۲ ، ۱۵:۳۲ محمد صادق کریمی
سلام عباس. عید خودت مبارک. بله، چشم. خب هنوز تموم نشده. یه چندتای دیگه مونده. تموم شد، چشم.
ارادت
۰۲ آبان ۹۲ ، ۰۷:۰۶ سید عباس حقایقی
سلام صادق. عیدت مبارک
قرار شد ابتدائیات رو جدول کنی ها
سلام
عید غدیر پیشاپیش بر شما مبارک باد. مطالب گرافیکی مناسب غدیر در وبلاگ fata-khoshnam.blogfa.com قرار داده شده، ان شاءالله نظر شما بسیار ارزشمند و مفید خواهد بود. امیدوارم انتقاد و پیشنهاد ارائه نمایید
با تشکر
سلام
لطفا یک پست هم بنویسید و نامش را بگذارید
چگونه به امریکایی ها رو ندهیم ؟
بعد ارسالش کنید برای اقای روحانی ..
۳۰ شهریور ۹۲ ، ۱۹:۱۳ محمد صادق کریمی
سلام.
حرف شما درست است. اگر دقت کنید، من هم همین را گفته ام. همه ی آن چه که فرد می تواند خودش بخواند، مرحله ی مقدماتی و آشنایی با فلسفه است. وگرنه اصل فلسفه که مثلا کتاب هایی مثل منظومه ی ملا هادی سبزواری و اسفار ملاصدرا، این ها را گفته ام که باید حتماً با استاد خوانده شود.
آن چه را که مرحله ی مقدماتی فلسفه است و من کتاب هایش را نام برده ام، خطری ندارد و بدون استاد هم می شود خواند. چون دست بالا، شرح اصطلاحات فلسفی است و یک نمای کلی از فلسفه را ارائه می دهد.
۳۰ شهریور ۹۲ ، ۰۰:۳۷ روح الله فاضل
سلام علیکم
بی ادبی نباشه اما بنده فکر می کنم اصولا فلسفه خودخوان نیست و حتما باید توسط استاد تدریس گردد و گمان می کنم آفتهایی که شما از خواندن فلسفه برشمردید ناشی از همین مورد است.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی